ЁЯМН рднाрд░рдд-рдИрд░ाрди рддрдиाрд╡ рдФрд░ рд╕ंрднाрд╡िрдд рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп

рднाрд░рдд рдФрд░ Iran рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ाрд▓िрдпा рднू-рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╣рд▓рдЪрд▓ों рдиे рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдЦрдб़ा рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рд╡िрд╢्рд╡ рд░ाрдЬрдиीрддि рдПрдХ рдирдП рдоोрдб़ рдХी рдУрд░ рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै। рд╕рддрд╣ рдкрд░ рдпрд╣ рд╕ंрдХрдЯ рднрд▓े рд╣ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рджिрдЦाрдИ рджे, рдкрд░ рдЗрд╕рдХे рднीрддрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╢рдХ्рддि-рд╕ंрддुрд▓рди рдХे рдмрджрд▓рддे рд╕рдоीрдХрд░рдг рдЫिрдкे рд╣ैं। рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े United States рдФрд░ Iran рдХे рдмीрдЪ рдмрдв़рддा рдЕрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рддрдеा China рдФрд░ Russia рдХी рд╕рдХ्рд░िрдп рдЙрдкрд╕्рдеिрддि, рдЗрд╕ рдкूрд░े рдкрд░िрджृрд╢्рдп рдХो рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдХрдЯ рдХा рд░ूрдк рджे рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЪिंрддा рдХिрд╕ी рддाрдд्рдХाрд▓िрдХ рдпुрдж्рдз рдХी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ “рдзीрдоी рджрд░ाрд░” рдХी рд╣ै рдЬो рд╡िрд╢्рд╡ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдмुрдиिрдпाрдж рдоें рдкрдб़рддी рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣ी рд╣ै। рдкिрдЫрд▓े рддीрди рджрд╢рдХों рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдПрдХрдз्рд░ुрд╡ीрдп рд╕्рдеिрд░рддा рдХा рдЖрджी рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें United States рдХी рдХेंрдж्рд░ीрдп рднूрдоिрдХा рдеी। рдХिंрддु рдЕрдм рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпाँ рдмрджрд▓ рд░рд╣ी рд╣ैं। China рдЖрд░्рдеिрдХ рд╢рдХ्рддि рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪुрдиौрддी рджे рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬрдмрдХि Russia рдЕрдкрдиे рднू-рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рдкुрдирд░्рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдоें рд▓рдЧा рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдпрджि Iran рдкрд░ рджрдмाрд╡ рдмрдв़рддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЗрди рд╢рдХ्рддिрдпों рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиे рд╕ंрдмंрдзों рдХो рдФрд░ рдк्рд░рдЧाрдв़ рдХрд░ेрдЧा। рдпрд╣ рд╕्рдеिрддि рд╡िрд╢्рд╡ рдХो рдПрдХ рдирдП рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЦेрдоेрдмंрджी рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै—рдПрдХ рдРрд╕ी рдЦेрдоेрдмंрджी, рдЬो рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╢ीрдд рдпुрдж्рдз рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЬрдЯिрд▓ рдФрд░ рдмрд╣ुрдЖрдпाрдоी рд╣ोрдЧी। рдордз्рдп-рдкूрд░्рд╡, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ Middle East, рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдХा рдХेंрдж्рд░ рд░рд╣ा рд╣ै। Syria, Yemen рдФрд░ Iraq рдЬैрд╕े рджेрд╢ों рдоें рдЪрд▓ рд░рд╣े рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХे рдк्рд░рдоाрдг рд╣ैं рдХि рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдпुрдж्рдзों рдХी рдЬрдЧрд╣ рдЕрдм рдк्рд░ॉрдХ्рд╕ी рдпुрдж्рдзों рдиे рд▓े рд▓ी рд╣ै। рдпрджि рд╡рд░्рддрдоाрди рддрдиाрд╡ рдЧрд╣рд░ाрддा рд╣ै, рддो рдЗрди рд╕ंрдШрд░्рд╖ों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдЕрд╡рд╢्рдпंрднाрд╡ी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рд╣ोрдЧा рдХि рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рдмрдб़ी рд╢рдХ्рддिрдпाँ рд╕ीрдзे рдЯрдХрд░ाрдиे рд╕े рдмрдЪрддे рд╣ुрдП рднी рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖рд░рдд рд░рд╣ेंрдЧी, рдЬिрд╕рд╕े рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╢ांрддि рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рджूрд░ рд╣ोрддी рдЬाрдПрдЧी। рдЗрд╕ рдкूрд░े рдкрд░िрджृрд╢्рдп рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдкрд╣рд▓ू рдКрд░्рдЬा рд░ाрдЬрдиीрддि рд╣ै। Strait of Hormuz рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕рдоुрдж्рд░ी рдоाрд░्рдЧ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЬीрд╡рдирд░ेрдЦा рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдХा рд╕ीрдзा рдк्рд░рднाрд╡ рддेрд▓ рдХी рдХीрдорддों рдкрд░ рдкрдб़ेрдЧा, рдФрд░ рддेрд▓ рдХी рдХीрдорддों рдоें рдЙрдЫाрд▓ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдорд╣ंрдЧाрдИ рдХो рдЬрди्рдо рджेрдЧा। рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें 1973 Oil Crisis рдиे рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ рджिрдпा рдеा рдХि рдКрд░्рдЬा рд╕ंрд╕ाрдзрди рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рд╣рдеिрдпाрд░ рдХा рд░ूрдк рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЖрдЬ рдХी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпाँ рдЙрд╕ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि рдХी рдЖрд╢ंрдХा рдХो рдмрд▓ рджेрддी рд╣ैं। рднाрд░рдд рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕्рдеिрддि рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЪुрдиौрддीрдкूрд░्рдг рд╣ै। India рдПрдХ рдУрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╢рдХ्рддि рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрднрд░рдиे рдХी рдЖрдХांрдХ्рд╖ा рд░рдЦрддा рд╣ै, рддो рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдЙрд╕рдХी рдКрд░्рдЬा рдиिрд░्рднрд░рддा рдФрд░ рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рднाрд░рддीрдпों рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдЙрд╕े рдордз्рдп-рдкूрд░्рд╡ рд╕े рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЬोрдб़рддी рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рднाрд░рдд рдХे рд╕ाрдордиे рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЪुрдиौрддी рдЕрдкрдиी “рд░рдгрдиीрддिрдХ рд╕्рд╡ाрдпрдд्рддрддा” рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХी рд╣ै। рдХ्рдпा рднाрд░рдд рдЗрд╕ рд╕ंрдХрдЯ рдоें рддрдЯрд╕्рде рд░рд╣ рдкाрдПрдЧा, рдпा рдЙрд╕े рдХिрд╕ी рдПрдХ рдкрдХ्рд╖ рдХी рдУрд░ рдЭुрдХрдиा рдкрдб़ेрдЧा? рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдХेрд╡рд▓ рдХूрдЯрдиीрддिрдХ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдорд░िрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рднी рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдкрд░ рдЗрд╕рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рднी рдХрдо рдХрд░рдХे рдирд╣ीं рдЖंрдХा рдЬा рд╕рдХрддा। рдЖрдЬ рдХा рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░рд╕्рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░рддा (interdependence) рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдХिрд╕ी рдПрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдкूрд░े рддंрдд्рд░ рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ै। рдЖрдкूрд░्рддि рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ाрдУं рдоें рд╡्рдпрд╡рдзाрди, рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें рдЧिрд░ाрд╡рдЯ, рдФрд░ рд╡िрдд्рддीрдп рдмाрдЬाрд░ों рдоें рдЕрд╕्рдеिрд░рддा—рдпे рд╕рднी рд╕ंрднाрд╡िрдд рдкрд░िрдгाрдо рд╣ैं। рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрдХाрд╕рд╢ीрд▓ рджेрд╢ों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕्рдеिрддि рдФрд░ рднी рдХрдаिрди рд╣ोрдЧी, рдХ्рдпोंрдХि рд╡े рдмाрд╣рд░ी рдЭрдЯрдХों рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдзिрдХ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рднी рдпрд╣ рд╕ंрдХрдЯ рдЧंрднीрд░ рд╣ै। Iran рдХा рдкрд░рдоाрдгु рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪिंрддा рдХा рд╡िрд╖рдп рд░рд╣ा рд╣ै, рдФрд░ рдпрджि рддрдиाрд╡ рдмрдв़рддा рд╣ै, рддो рдпрд╣ рдоुрдж्рджा рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। Israel рдФрд░ United States рдХी рд╕ंрднाрд╡िрдд рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕ैрди्рдп рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХी рдУрд░ рдзрдХेрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдпрдж्рдпрдкि рдкूрд░्рдг рдпुрдж्рдз рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдЕрднी рджूрд░ рд╣ै, рдкрд░ंрддु рд╕ीрдоिрдд рд╕ंрдШрд░्рд╖ рднी рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдРрд╕ी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрдУं, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ United Nations рдХी рднूрдоिрдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдХिंрддु рдпрд╣ рднी рдЙрддрдиा рд╣ी рд╕рдд्рдп рд╣ै рдХि рдЗрди рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рдк्рд░рднाрд╡рд╢ीрд▓рддा рд╕рджрд╕्рдп рджेрд╢ों рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЗрдЪ्рдЫाрд╢рдХ्рддि рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ै। рдЬрдм рдорд╣ाрд╢рдХ्рддिрдпाँ рд╕्рд╡рдпं рд╡िрднाрдЬिрдд рд╣ों, рддो рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдПँ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдХेрд╡рд▓ рджрд░्рд╢рдХ рдмрдирдХрд░ рд░рд╣ рдЬाрддी рд╣ैं। рдЕंрддрддः, рдпрд╣ рдХрд╣рдиा рдЕрддिрд╢рдпोрдХ्рддि рдирд╣ीं рд╣ोрдЧी рдХि рд╡рд░्рддрдоाрди рдШрдЯрдиाрдПँ рд╡िрд╢्рд╡ рд░ाрдЬрдиीрддि рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдоोрдб़ рдХा рд╕ंрдХेрдд рджे рд░рд╣ी рд╣ैं। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕ंрдХрдЯ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╣ै, рдЬो рдкिрдЫрд▓े рдХрдИ рджрд╢рдХों рдоें рдиिрд░्рдоिрдд рд╣ुрдИ рд╣ै। рдпрджि рдЗрд╕ рд╕ंрдХрдЯ рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдХूрдЯрдиीрддि, рд╕ंрд╡ाрдж рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЧрдпा, рддो рджुрдиिрдпा рдПрдХ рдРрд╕े рджौрд░ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕्рдеिрддि рдмрди рдЬाрдПрдЧी। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖрдЬ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХेрд╡рд▓ рд░рдгрдиीрддिрдХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдХी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рджूрд░рджрд░्рд╢ी рдХूрдЯрдиीрддि рдХी рд╣ै। рднाрд░рдд рд╕рд╣िрдд рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╕рднी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ों рдХो рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рд╣ोрдЧा рдХि рд╢рдХ्рддि рдХा рд╕ंрддुрд▓рди рдХेрд╡рд▓ рд╕ैрди्рдп рдХ्рд╖рдорддा рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ंрд╡ाрдж рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рднी рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрди्рдпрдеा, рдпрд╣ “рджрд░ाрд░” рдзीрд░े-рдзीрд░े рдПрдХ рдРрд╕ी рдЦाрдИ рдоें рдмрджрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЬिрд╕े рдкाрдЯрдиा рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдоें рдЕрдд्рдпंрдд рдХрдаिрди рд╣ो рдЬाрдПрдЧा।

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

рджрд╢рд░рде рдоांрдЭी : "рдоाрдЙंрдЯेрди рдоैрди"

рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рд░ाрд╕्рддे рд╣ी рд╕ुрд▓рдЭेрдЧी рдХрд╢्рдоीрд░ рд╕рдорд╕्рдпा

рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдФрд░ рдмрд╣ुрд▓рддा рд╡ाрдж рдХा рдЦोрдЦрд▓ाрдкрди